माथिको तस्बिर केवल एउटा सुन्दर दृश्य होइन, मानव, प्रकृति र वन्यजीवनबीचको गहिरो सम्बन्धको जीवित दस्तावेज हो । नदीको शान्त बहावमा चार जना थारु महिलाहरू आफ्नो परम्परागत शैलीमा माछा मारिरहेका छन् । उनीहरूका लागि यो दैनिक जीवनको सामान्य गतिविधि हो तर त्यही क्षण नजिकै एउटा विशाल पाटेबाघ आफ्नो स्वाभाविक गतिमा अघि बढिरहेको छ ।

यो दृश्यमा न डर छ, न त्रास । महिलाहरू आफ्नो काममा केन्द्रित छन्, बाघ आफ्नो बाटोमा छ । दुवैले एकअर्काको उपस्थितिलाई स्वीकार गरेका छन् । यही स्वीकारोक्ति नै सहअस्तित्वको सबैभन्दा सुन्दर रूप हो ।

थारु समुदाय र बर्दियाको जंगलबीचको सम्बन्ध आजको होइन । पुस्तौँदेखि उनीहरूले नदी, जंगल र वन्यजन्तुसँगै जीवन बिताउँदै आएका छन् । उनीहरूलाई थाहा छ -जंगल केवल काठको स्रोत होइन, नदी केवल पानीको स्रोत होइन र बाघ केवल एउटा जनावर होइन । यी सबै प्रकृतिका त्यस्ता अभिन्न अंग हुन्, जससँग उनीहरूको आफ्नै जीवन गाँसिएको छ ।

आज विकासका नाममा जंगलहरू मासिँदै छन्, नदीहरूको प्राकृतिक बहाव परिवर्तन हुँदैछ र वन्यजन्तुहरूको बासस्थान साँघुरिँदै गएको छ । परिणामस्वरूप मानव र वन्यजन्तुबीचको द्वन्द्व बढिरहेको छ । तर बर्दियाको यो दृश्यले फरक सन्देश दिन्छ -सम्मान, समझदारी र सन्तुलन कायम राख्न सकियो भने मानव र प्रकृतिको सम्बन्ध संघर्षमा होइन, सहअस्तित्वमा आधारित हुन सक्छ ।

नदी किनारका ती महिलाहरू र घाँसे मैदानमा हिँडिरहेको बाघ वास्तवमा एउटै भूमिका पुराना बासिन्दा हुन् । दुवैको जीवन नदीसँग जोडिएको छ । फरक यति मात्र हो -एकले नदीबाट जीविका खोज्छ, अर्कोले नदीलाई आफ्नो प्राकृतिक मार्गका रूपमा प्रयोग गर्छ ।

“विश्व वातावरण दिवस”को अवसरमा यो तस्बिरले हामीलाई एउटा महत्वपूर्ण सन्देश दिन्छ -संरक्षण भनेको केवल वन्यजन्तु बचाउनु मात्र होइन, प्रकृतिसँग सन्तुलित सम्बन्ध राखेर बाँच्न जान्ने संस्कृति, समुदाय र जीवनशैलीलाई पनि जोगाउनु हो ।

जब संस्कृति, प्रकृति र वन्यजीवन एउटै फ्रेममा अटाउँछन्, त्यहाँ केवल एउटा तस्बिर बन्दैन, भविष्यका पुस्तालाई सहअस्तित्वको अर्थ सिकाउने एउटा अमूल्य कथा जन्मिन्छ ।

विश्व वातावरण दिवसको हार्दिक शुभकामना ।