कहिलेकाहीँ एउटा आगो केवल आगो हुँदैन। त्यो एउटा चित्कार हुन्छ, सुन्न नचाहने संसारको कानमा जबर्जस्ती ठोक्किएको अन्तिम आवाज। त्यो एउटा यस्तो विद्रोह हुन्छ, जहाँ शब्दहरू असफल भएपछि शरीर नै भाषामा बदलिन्छ। मेरो जीवनमा पनि त्यस्तै एउटा आगो सल्किएको थियो त्यो दिन, जब मेरो श्रीमान् प्रेम आचार्यले आफ्नै शरीरमा पेट्रोल खन्याएर आगो लगाए।

त्यो आगोको लप्काले केवल एउटा मानिसको शरीरलाई मात्र जलाएको थिएन, त्यसले मेरो संसारको उज्यालो निभाइदियो। त्यसले एउटा घरको हाँसो चोरेर लग्यो। त्यसले दुई साना छोरीहरूको बाल्यकाललाई अचानक अनगिन्ती प्रश्नहरूले भरिदियो।

आज पनि समय अघि बढिरहेको छ। देशमा सरकारहरू बन्छन्, ढल्छन्। नेताहरू भाषण गर्छन्। समाचारहरू बदलिन्छन्। तर मेरो जीवन भने अझै त्यही आगोको लप्काबीच अड्किएको छ। किनकि त्यो दिन केवल मेरो श्रीमान्‌को मृत्यु भएको दिन थिएन, त्यो दिन एउटा नागरिकले भ्रष्टाचारविरुद्ध आफ्नो शरीरलाई नै मशाल बनाएको दिन थियो।

प्रेम केवल मेरो श्रीमान् मात्र हुनुहुन्नथ्यो, उहाँ मेरो जीवनको सहयात्री, मेरो आत्माको आधा अंश र मेरा छोरीहरूको सम्पूर्ण संसार हुनुहुन्थ्यो। तर यही देशको भ्रष्ट, असंवेदनशील र निर्दयी प्रणालीले उहाँलाई यति निराश बनायो कि आफ्नो आवाज सुन्न बाध्य पार्न उहाँले आफ्नै जीवनलाई आगोको भाषामा अनुवाद गर्नुभयो।

उहाँले लेखेर छोड्नुभएको त्यो नोट आज पनि मेरो मनभित्र धधकिरहेको छ। त्यो कागजमा लेखिएका शब्दहरू केवल अक्षर थिएनन्, ती एउटा पीडित नागरिकको अन्तिम घोषणा थिए- “म यो भ्रष्टाचारको साम्राज्यविरुद्ध आगो बनेर उभिन्छु।”

त्यो वाक्य केवल एउटा व्यक्तिको पीडा होइन, त्यो एउटा समाजप्रति गरिएको कठोर प्रश्न हो। किन एउटा नागरिकलाई आफ्नो सत्य सुनाउन आफ्नै शरीर जलाउनुपर्ने अवस्था आयो?

समय बित्दै जाँदा देशमा नयाँ घटनाहरू आउँछन् र पुराना समाचारहरू बिस्तारै ओझेलमा पर्न थाल्छन्। तर मेरो मनमा एउटा डर अझै जीवित छ, कतै मेरो श्रीमान्‌को बलिदान पनि केही दिनको समाचार बनेर इतिहासको धुलोमा त पुरिएन? तर आजको नेपालको राजनीतिक परिवेशलाई हेर्दा मेरो मनमा एउटा सानो आशा पनि पलाएको छ।

देशका धेरै ठाउँमा अहिले राष्ट्रिय स्वतन्त्र पार्टीका उम्मेदवारहरू जनताको मतबाट विजयी भएका छन्। जनताले परिवर्तनको अपेक्षासहित नयाँ नेतृत्वलाई अवसर दिएका छन्।

म राजनीतिज्ञ होइन, म केवल एक पीडित पत्नी र दुई छोरीकी आमा हुँ। तर एक नागरिकको हैसियतले म यति आशा गर्न चाहन्छु, सायद अब यो देशमा स्थिर र जिम्मेवार सरकार बन्नेछ। सायद अब यस्तो प्रणाली निर्माण हुनेछ, जहाँ कुनै पनि नागरिकलाई आफ्नो आवाज सुनाउन आफ्नै शरीर जलाउनुपर्ने अवस्था आउँदैन।

कहिलेकाहीँ म कल्पना गर्छु, यदि आज प्रेम जीवित हुनुहुन्थ्यो भने, सायद उहाँ पनि जनताको विश्वास जितेर चुनाव जित्नुहुन्थ्यो होला। किनकि उहाँका शब्दहरू कुनै स्वार्थका लागि थिएनन्, ती शब्दहरू सत्य, न्याय र स्वाभिमानका लागि थिए।

आज म उहाँलाई सम्झिरहेकी छु। उहाँको अभावले मेरो जीवनको प्रत्येक दिन अधुरो बनाइदिएको छ। म आफ्ना छोरीहरूलाई हेर्छु, उनीहरूको आँखामा अझै पनि एउटै प्रश्न हुन्छ- “हाम्रो बाबा किन फर्केर आउनुहुन्न?” मसँग त्यसको उत्तर छैन। तर म यति चाहन्छु, भविष्यमा उनीहरूले बाबाको बलिदानलाई व्यर्थ देख्न नपरोस्। मलाई आशा छ, अब आउने नेताहरूले प्रेम आचार्यले उठाएका मुद्दाहरूलाई केवल भावनात्मक भाषणमा सीमित नराखी व्यवहारमा सम्बोधन गर्नेछन्।

म एउटा आमा हुँ। मेरो सबैभन्दा ठूलो चिन्ता मेरा छोरीहरूको भविष्य हो। म चाहन्नँ कि उनीहरूको उचित शिक्षा र पालनपोषणका लागि म उनीहरूलाई एक्लै छोडेर वैदेशिक रोजगारीमा जान बाध्य बनूँ। मलाई आशा छ, यदि देशमा स्थिर सरकार र पारदर्शी प्रणाली निर्माण भयो भने, सायद मलाई आफ्ना छोरीहरूलाई एक्लै छोडेर रोजगारीका लागि विदेश जानुपर्ने अवस्था आउने छैन।

म चाहन्छु उनीहरू आफ्नै देशमा सुरक्षित भविष्य देखून्। कहिलेकाहीँ म आकाशतिर हेर्छु र मनमनै सोच्छु, सायद प्रेम आज स्वर्गबाट हामीलाई हेरिरहनुभएको होला। म आशा गर्छु उहाँको आत्मा शान्त र सन्तुष्ट भएको होस्।

तर मेरो अर्को पीडा पनि छ। त्यतिबेला एक राजनीतिक दलका नेताले मलाई आश्वासन दिएका थिए- मेरो छोरीहरूको शिक्षा र मेरो सम्मानजनक रोजगारीको जिम्मा लिने। राम्रो तलबसहितको जागिर दिने वाचा पनि गरिएको थियो। तर समयले देखायो कि ती वाचाहरू केवल शब्द मात्र रहेछन्।

मलाई जागिर त दिइयो, तर अत्यन्तै कम तलबमा। त्यो पनि यस्तो रूपमा कि म केवल नामका लागि मात्रै संलग्न गराइएको जस्तो भयो। त्यो जागिरका कारण मैले अन्य सम्भावित रोजगारीका अवसरहरू पनि गुमाएँ। आज म त्यही न्यून तलबमा काम गर्न बाध्य छु।

म कुनै विशेष सुविधा मागिरहेकी छैन। म केवल यति चाहन्छु, मेरो श्रीमान्‌को बलिदानलाई राजनीतिक प्रचारको साधन नबनाइयोस्। म चाहन्छु त्यो बलिदानलाई सम्झेर देशले एउटा गम्भीर प्रश्न सोधोस्— किन एउटा नागरिकलाई आफ्नो आवाज सुनाउन आफ्नै शरीर जलाउनुपर्ने अवस्था आयो?

आज मेरो जीवन अधुरो छ। मेरो घरको हाँसो हराएको छ। तर मेरो श्रीमान्‌को सपना अझै जीवित छ। उहाँको बलिदान केवल एउटा मृत्यु होइन, यो एउटा चेतावनी हो। यो एउटा प्रश्न हो। यो एउटा आवाज हो। किनकि यदि यो देशले त्यो आवाज नसुनेको खण्डमा, भोलि फेरि अर्को प्रेम आचार्य जन्मिनेछ। फेरि अर्को आगो सल्किनेछ। फेरि अर्को परिवार ध्वस्त हुनेछ।

म अझै पनि आशावादी बन्न चाहन्छु। आज देशका धेरै ठाउँमा जनताले परिवर्तनको अपेक्षासहित नयाँ नेतृत्वलाई विश्वास दिएका छन्। म मनदेखि नै चाहन्छु यो विजय केवल कुनै एउटा दलको मात्र विजय नहोस्। यो विजय प्रेम आचार्य जस्ता हजारौँ “प्रेम” हरूको विजय बनोस्, जो यही देशमा बसेर केही गर्न चाहन्छन्। जो आफ्ना सन्तानलाई आफ्नै काखमा हुर्काउँदै यही माटोमा उनीहरूको सपना साकार भएको देख्न चाहन्छन्। म पनि त्यही सपना देख्छु- आफ्ना छोरीहरूलाई आफ्नो काखमै हुर्काउँदै, उनीहरूको भविष्य यही देशमा उज्यालो भएको देख्ने सपना।

अब कसैले पनि मेरो जस्तो पीडितको पीडा र आत्मसम्मानलाई प्रयोग गरेर आफ्नो पार्टीगत स्वार्थ पूरा गर्ने माध्यम नबनाओस्। किनकि पीडाको पनि एउटा मर्यादा हुन्छ, बलिदानको पनि एउटा सम्मान हुन्छ र कसैको जीवनको दुःखलाई राजनीतिक प्रदर्शनको साधन बनाउनु त्यो सम्मानमाथि गरिएको अन्याय हो।

म चाहन्छु अब कसैले पनि मेरो जस्तो पीडितको भावनालाई आफ्नो स्वार्थका लागि प्रयोग नगरोस्। कसैले पनि कुनै परिवारको दुःखसँग खेलबाड नगरोस्। यदि यो देशले साँच्चै परिवर्तन चाहन्छ भने, त्यो परिवर्तन केवल भाषणबाट होइन, मानिसहरूको पीडा बुझ्ने संवेदनशीलताबाट सुरु हुनुपर्छ। किनकि अन्ततः एउटा देशको भविष्य त्यहीँ सुरक्षित हुन्छ, जहाँ नागरिकलाई आफ्नै आवाज सुन्न आफ्नै शरीर जलाउनुपर्ने अवस्था आउँदैन।