आफ्नै सपनाको आँगनमा अरूका कथा
म परिबन्ध हुँ, चाहनाले होइन जिम्मेवारीले बाँधिएको,
आफ्नै सपनाको आँगनमा अरूकै कथा रोपिएको।
हिँड्न खोज्दा बाटोले पनि प्रश्न सोधेजस्तो लाग्छ,
तिमी आफैँ हौ कि अरूका लागि बनाइएको?
हाँसो ओठमै टाँसेर पीडा मुटुभित्र थन्क्याएँ,
कमजोर देखिनु यहाँ सबैभन्दा ठूलो अपराध ठानिएको।
आफ्नो चाहना बोल्दा स्वार्थीको नाम पाउँछु म,
त्यसैले मौन नै मेरो सबैभन्दा सुरक्षित कवच बनाइएको।
रातसँगै स्वतन्त्रताको गीत मनले गुनगुनाउँछ,
बिहान भने समयको हुकुममा फेरि आत्मा झुकाइएको।
आमाको सपना, बाबुको भरोसा, समाजको नजर,
यिनैको भारले मेरो काँध बेस्सरी थकाइएको।
माया पनि बाँड्दा हिसाब किताब सिकाइयो यहाँ,
निष्कपट भावना पनि सर्तमा मात्रै स्वीकार गरिएको।
कहिलेकाहीँ सोच्छु, म नभएको भए कस्तो हुन्थ्यो?
तर त्यो प्रश्न सोध्नु पनि यहाँ गल्ती मानिएको।
म परिबन्ध हुँ, परिस्थिति र समयको हस्ताक्षरले,
बाँचिरहेँ सासका भरमा, आफू भएर बाँच्न नदिएको।
आजको संवेदनशील मानवीय यथार्थलाई अत्यन्तै सशक्त र इमानदारिताका साथ प्रस्तुत गरिएको यो हृदयस्पर्शी श्रृजनाको लागि कवयित्रीलाई हार्दिक नमन। कवयित्रीले “परिबन्ध” भन्ने रूपकमार्फत व्यक्तिको चाहना र समाजले थोपरेको जिम्मेवारीबीचको द्वन्द्वलाई गहिरो गरी उघारेकी छन्। हाँसो र पीडा, मौन र चिच्याइरहेको आत्मा, रातको स्वतन्त्रता र बिहानको बाध्यता—यी विरोधाभासहरू अत्यन्तै प्रभावकारी छन् र पाठकलाई आफ्नै जीवनसँग सिधै जोडिदिन्छन्।
भाषा सरल भए पनि भाव गहिरा छन्, जुन यस कविताको ठूलो शक्ति हो। विशेषतः मौनलाई “सुरक्षित कवच” बनाइएको पंक्ति र माया पनि सर्तमा बाँड्नुपर्ने यथार्थले समाजप्रतिको सूक्ष्म तर तीखो आलोचना गर्छ। यद्यपि कतिपय ठाउँमा भावको निरन्तरता अलि बढी व्याख्यात्मक जस्तो लाग्छ; यदि केही पंक्तिहरू अझ प्रतीकात्मक बनाइएका भए प्रभाव झन् तीव्र हुन सक्थ्यो।
समग्रमा, यो कविता पीडाको गुनासो मात्र होइन, चेतनाको दस्तावेज हो। कवयित्री सर्मिला पौडेलले आफ्नै सपनाको आँगनमा अरूका कथा रोपिनु परेको अनुभूतिलाई साहसका साथ शब्द दिएकी छिन। यस्तो हृदयस्पर्शी सिर्जनाका लागि कवयित्री प्रशंसाको पात्र त हुनुहुन्छ नै, साथै उहाँबाट अझ परिपक्व तथा निडर काव्य यात्राको अपेक्षा गर्न सकिन्छ।