धरान। बीपी कोइराला स्वास्थ्य विज्ञान प्रतिष्ठानले निपा भाइरस (Nipah Virus) को जोखिमप्रति सचेत रहन सर्वसाधारणलाई आग्रह गरेको छ। जनावरबाट मानिसमा र मानिसबाट मानिसमा सर्ने यो भाइरस निकै खतरनाक मानिन्छ।

यसको मृत्युदर उच्च भएकाले यसबारे पूर्ण जानकारी राख्नु र सावधानी अपनाउनु नै उत्तम विकल्प भएको चिकित्सकहरूले बताएका छन्।

संक्रमण कसरी हुन्छ?

निपा भाइरस मुख्यतया ‘फ्रुट ब्याट’ (फलफूल खाने चमेरो) बाट सर्ने गर्दछ। यसका मुख्य माध्यमहरू निम्न छन्:

संक्रमित फलफूल: चमेरोले टोकेका वा जुठो हालेका अम्बा, लिची, खजूर जस्ता फलफूल खाँदा।

जनावरको सम्पर्क: संक्रमित सुँगुर वा अन्य जनावरको र्‍याल र पिसाबको सम्पर्कमा आउँदा।

मानिसबाट मानिसमा: संक्रमित व्यक्तिको थुक, सिंगान वा रगतको प्रत्यक्ष सम्पर्कमा आउँदा।

लक्षणहरू के-के हुन्?

संक्रमण भएको ५ देखि १४ दिनभित्र यस्ता लक्षणहरू देखिन सक्छन्:

अत्यधिक ज्वरो आउने र टाउको दुख्ने।

खोकी लाग्ने र श्वासप्रश्वासमा कठिनाइ हुने।

मांसपेशी दुख्ने र निकै थकाइ महसुस हुने।

गम्भीर अवस्थामा मस्तिष्क सुन्निने (Encephalitis), जसले गर्दा बिरामी बेहोस हुने वा कोमामा जान सक्ने।

कसरी बच्ने?

अहिलेसम्म यो भाइरस विरुद्ध कुनै निश्चित खोप वा औषधि बनिसकेको छैन। त्यसैले सावधानी अपनाउनु नै सबैभन्दा ठूलो उपचार हो:

फलफूल पखालेर मात्र खाने: भुईँमा झरेका वा चरा-चमेरोले टोकेका जस्ता देखिने फलफूल कहिल्यै नखानुहोस्।

हात धुने बानी: साबुन पानीले नियमित रूपमा हात धुने गर्नुहोस्।

जनावरबाट टाढै रहने: बिरामी देखिएका सुँगुर वा अन्य जनावरको नजिक नजानुहोस्।

बिरामीको हेरचाहमा सावधानी: संक्रमित व्यक्तिको सेवा गर्दा मास्क, पन्जा र अन्य सुरक्षा सामग्री अनिवार्य प्रयोग गर्नुहोस्।

लक्षण देखिएमा के गर्ने?

यदि कसैमा यस्ता लक्षण देखिए र उनीहरू चमेरो वा संक्रमित क्षेत्रको सम्पर्कमा आएका छन् भने तुरुन्त नजिकैको अस्पताल लैजानुपर्छ। बिरामीलाई अलग्गै (Isolation) राख्न र स्वास्थ्यकर्मीको सल्लाह बिना जथाभावी औषधि सेवन नगर्न प्रतिष्ठानले सुझाएको छ।