फागुन २१ गते हुन लागेको आमनिर्वाचन नजिकिँदै जाँदा राजनीतिक माहोल दिनदिनै तातिँदै गएको छ। यस निर्वाचनलाई केवल सत्ता परिवर्तनको रूपमा मात्र होइन, दिशा परिवर्तनको अवसरका रूपमा हेरिनु जरुरी छ। यही सन्दर्भमा प्रधानमन्त्रीका दाबेदारका रूपमा कांग्रेस सभापति गगन थापा, एमाले अध्यक्ष खड्गप्रसाद ओली र रास्वपा नेता बालेन शाह मैदानमा उत्रिएका छन्। तर वर्तमान नेपालका राजनीतिक, आर्थिक र सामाजिक चुनौतीलाई हेर्दा यी तीनमध्ये गगन थापा मात्रै समयसापेक्ष, सन्तुलित र सक्षम नेतृत्वका रूपमा देखिन्छन्।

किन?

अनुभव र नवीन सोचको सन्तुलन खड्गप्रसाद ओली लामो समयदेखि सत्ता राजनीतिमा छन्। अनुभव उनका लागि बलियो पक्ष हो तर त्यही अनुभव दोहोरिएको असफलता, सत्ताकेन्द्रित सोच र टकरावपूर्ण शैलीसँग गाँसिएको छ। अर्कातर्फ बालेन शाह परिवर्तनको प्रतीक त हुन्, तर राष्ट्रिय शासन सञ्चालनका लागि आवश्यक नीतिगत अनुभव, कूटनीतिक समझ र संसदीय अभ्यासमा उनी अझै अपरिपक्व देखिन्छन्।

गगन थापा भने अनुभव र नवीन सोचको सन्तुलित संयोजन हुन्। युवावस्थादेखि विद्यार्थी राजनीति, सांसद, मन्त्री हुँदै पार्टी नेतृत्वसम्म आइपुग्दा उनले नीति निर्माण, प्रशासन र जनउत्तरदायी शासन तीनै तहको अभ्यास गरेका छन्।

लोकतान्त्रिक संस्कार र संवाद क्षमता आज नेपाललाई सबैभन्दा बढी आवश्यक कुरा हो—संवाद, सहमति र लोकतान्त्रिक संस्कार। ओलीको नेतृत्व शैली बारम्बार संसद् विघटन, असहिष्णु अभिव्यक्ति र विपक्षप्रति आक्रामक व्यवहारमा देखियो। यसले संस्थागत लोकतन्त्रलाई कमजोर बनायो।

बालेन शाहको शैली पनि लोकप्रिय त छ, तर प्रायः एकल निर्णय, टकराव र संस्थागत प्रक्रियाप्रति अविश्वासमा आधारित देखिन्छ।

थापा भने फरक छन्। उनी असहमतिलाई लोकतन्त्रको शक्ति मान्छन्। संसद्, सडक र समाज—सबै ठाउँमा संवादमार्फत समाधान खोज्ने उनको अभ्यास नै आजको विभाजित समाजका लागि उपयुक्त बाटो हो।

नीतिगत स्पष्टता र राष्ट्रिय एजेन्डा गगन थापाको बलियो पक्ष भनेकै नीतिगत स्पष्टता हो। स्वास्थ्य, शिक्षा, रोजगारी, सुशासन र संघीयताको कार्यान्वयनमा उनका धारणा प्रस्ट छन्। उनी भाषणभन्दा नीति र कार्ययोजनामा विश्वास गर्छन्।

ओलीको राजनीति व्यक्तिकेन्द्रित र सत्ता टिकाउने रणनीतिमा सीमित देखिन्छ भने बालेन शाहको राजनीति अझै प्रतीकात्मक आक्रोश र सहरी लोकप्रियतामै सीमित छ।

अन्तर्राष्ट्रिय सन्तुलन र कूटनीतिक परिपक्वता भूराजनीतिक रूपमा संवेदनशील अवस्थामा रहेको नेपाललाई भावनात्मक होइन, सन्तुलित र विवेकशील नेतृत्व चाहिन्छ। ओलीको राष्ट्रवाद कहिलेकाहीँ अनावश्यक टकरावतर्फ उन्मुख भयो। बालेन शाहको कूटनीतिक दृष्टिकोण अझै स्पष्ट छैन।

थापा भने छिमेकी राष्ट्र र अन्तर्राष्ट्रिय समुदायसँग आत्मसम्मानसहितको सहकार्यमा विश्वास गर्छन्, जुन आजको विश्व राजनीतिमा अपरिहार्य छ।

अन्त्यमा, आजको नेपाललाई न त अतीतमा अड्किएको नेतृत्व चाहिएको छ, न त अनुभवहीन आवेग। देशलाई चाहिएको छ केवल संवेदनशील, नीतिगत, लोकतान्त्रिक र भविष्यतर्फ उन्मुख नेतृत्व। यी सबै मापदण्डमा खड्गप्रसाद ओली र बालेन शाहभन्दा गगन थापा अब्बल र सक्षम देखिन्छन्।

फागुन २१ को निर्वाचन केवल मत हाल्ने दिन होइन, नेपाल कस्तो नेतृत्व चाहन्छ भन्ने निर्णय गर्ने दिन हो। यो निर्णय मतदाताको हातमा छ।