इलामको पहाडले झलमल्ल बिहान स्वागत गर्थ्यो. बिहानै घाम झ्यालभित्र पस्यो भने मानिन्छ, आजको दिन राम्रै बित्नेवाला छ।

कृष्णबहादुरको घर अति ठूलो थिएन, तर चौतारो विशाल थियो। त्यही चौतारोमा बिहानदेखि मान्छे ओहोरदोहोर गर्थे- कोही दूध ल्याउने, कोही अदुवा। मान्छेहरू घरको ढोका खोल्नुअघि ‘बोल्न हुन्छ?’ भनेर सोध्थे, अनि आफन्त होइन जस्तो कहिल्यै लाग्दैन थियो।

त्यस दिन बिहानैदेखि घरमा रमाइलो थियो। उनका जेठो छोरा अमृतको बिहे हुने दिन थियो।

‘आज त बिहे हो है, हेर बाबु, गाउँले सबैलाई बोलाइयोस्,’ कृष्णबहादुरले भनेका थिए।

छेउको बाख्राको गोठदेखि देउरालीको चौतारीसम्म निम्तो गइसकेको थियो।

बिहेमा सबै जुटेका थिए- कोही भान्सामा, कोही नाच्न अभ्यास गर्दै, कोही चुल्होमा लसुन काट्दै।

बेला-बेलामा कृष्णबहादुरको नजर चौतारोबाट परको पाखातिर जान्थ्यो, जहाँ उनले भाइ सूर्यबहादुरको बाल्यकाल सम्झिन्थे- त्यही पाटीमा धुलो खेल्दै ठूलो भएका थिए उनीहरू।

तर अहिले सूर्यबहादुर काठमाडौं बस्छन्- अग्लो अपार्टमेन्ट, ठूलो कार, अनि झ्यालमा पर्दा टाँसिएको।

अमृतको बिहेमा त सूर्यबहादुरले आउन नपाउने जानकारी पठाएका थिए।

‘काम धेरै छ, होटल बुक गरेर सकिने कुरा यहाँ त हप्तौंको तयारी… गाह्रो हुन्छ!’

कृष्णबहादुरले केही भन्न सकेनन्।

तर चुपचाप चौतारोमा बसे र भने, ‘ठूलो घरमा बस्ने भए पनि, सधैं ठूलो मन बाँच्दैन रै’छ…!’

काठमाडौंको बिहान गाउँजस्तो चिरबिर गर्ने चराको आवाजले हैन, हर्न र ट्राफिकको कोलाहलले सुरु हुन्छ।

सूर्यबहादुरको अपार्टमेन्ट शहरको केन्द्रमा थियो- दशौँ तल्ला, लिफ्ट, सीसीटिभी र डिजिटल लक भएको ढोका।

उनको दिन एउटै तालमा चल्थ्यो- बिहान मोबाइलको घण्टीले ब्युँझिन्थे, दुध चिया रेडिमेड ल्याएर नास्ता, अनि अफिसतिर हतार। श्रीमती र छोरीलाई मुस्कुराउँदै हेर्ने फुर्सद पनि हप्तामा एकाध दिन मात्रै पाइन्थ्यो।

छोरी समीक्षा ठूली हुँदै थिइन्। बिहे गर्ने उमेर पुगिसकेको थियो।

शहरमा बिहे गर्ने चलन फरक थियो- बन्द हल, सजिएका टेबलहरू, विदेशी परिकार, र टिकटकको लाइभ।

‘पार्टी प्यालेस बुक गरौं नि बाबा,’ समीक्षाले भनिन्।

‘साडी होइन है म, गाउन लगाउने, क्लास्सी देखिन्छ!’

सूर्यबहादुरले सम्झे- गाउँमा आफ्नै बिहेमा आमाले रातो सारी लगाएर निधारमा रातो टीका लगाइदिनुभएको थियो। तर उनले त्यो सम्झना चुपचाप मनमै थुनिराखे।

बिहेको दिन पाँचतारे होटल सजिएको थियो। तर कोही एक–अर्कालाई चिन्दैनथ्यो- बाबुआमाका साथीहरू आफ्नो टेबलमा चुपचाप, न त कसैले गफ गर्‍यो, न नाच्यो। सबैजना मोबाइल हेर्दै फोटो खिच्दै फर्किए।

बिहे सकियो। दुई दिनपछि सूर्यबहादुर अफिस फर्किए। छोरी विदेश जानुपर्ने तयारीमा थिइन्।

एक साँझ उनले चिया बनाउँदै झ्यालबाहिर हेरे। सामु अग्ला अपार्टमेन्टहरू उभिएका थिए- तर हरेक झ्याल बन्द थियो, न त आवाज, न त स्मित।

त्यतिकैमा तलको फ्ल्याटमा बुढा बा बितेको खबर आयो।

सूर्यबहादुर सोचे, ‘एकछिन जानुपर्ला।’

श्रीमतीले रोकिन्-

‘हामीलाई चिनेका पनि होइनन्, नि! फेरि के फाइदा? फोहोर लाउन जान्छ…!’

त्यो रात सूर्यबहादुर धेरैबेर निदाउन सकेनन्।

उनलाई सम्झना आयो- गाउँमा जब हजुरआमा बितेकी थिइन्, त्यतिबेला त तीन गाउँका मान्छे आएर चार दिनसम्म घरमै बसेका थिए।

तर अहिले? शहरमा झ्याल खुल्दैन, ढोका त झन् बन्द नै रहन्छ।

उनले मोबाइल समाते। भाइ कृष्णबहादुरको नम्बर डायल गरे।

‘दाइ…,’ उनले भने, ‘बिहेको फोटो हेरेँ, गज्जब थियो। म… एकपटक गाउँ आउँछु है।’

फोनको अर्को छेउबाट कृष्णबहादुरको स्वर आयो, ‘घर सानो छ भाइ, तर तिम्रो लागि सधैं खुल्ला छ।’

शहरको झिलिमिली एकाएक फिका लाग्न थालेको थियो सूर्यबहादुरलाई। छोरी विदेश गएपछि घर झन् सुनसान। श्रीमती पनि टिभीमा धारावाहिकमा हराउँथिन्, उनीसँग कुरा गर्न खोज्दा कहिल्यै समय मिल्दैनजस्तो लाग्थ्यो।

एउटा साँझ, एक्लै टेबलमा चिया पिउँदै गर्दा, उनले गहिरो सास फेरिन्।

‘कहिलेदेखि गाउँ नफर्केको होला?’ उनले आफैसँग सोधे। त्यसै रात उनले टिकट काटे- काठमाडौंबाट झापा हुँदै इलाम।

बस झस्याङ झस्याङ गर्दै उकालो चढ्दै थियो। झ्यालबाट हरियो चियाबारी देखिन्थ्यो, बाटोघाटोमा पाखुरी खोलेर हाँस्दै हात हल्लाउने बच्चाहरू देखिन्थे। सूर्यबहादुरका आँखाबाट आँसु टिल्पिलाए- यो दृश्य शहरको महंगा पर्दाबाट कहिल्यै देखिएको थिएन।

गाउँको चौतारो पुग्नेबित्तिकै कृष्णबहादुर बाहिर निस्किए। हातमा पुरानो गम्छा, निधारमा पसिनाको चमक।

‘ल हेर्नु, मेरो भाइ फर्केको छ!’ उनले टोलभरि हर्षका साथ घोषणा गरे।

मान्छेहरू सरर आइपुगे- कोही दौडिँदै, कोही खुसीले अँगालो हाल्दै।

‘यत्रो बर्षपछि फर्केको? सहरमा त तिमीलाई कसरी भ्यायो हामीलाई बिर्सन?’ भाउजूले आँखाभरि आँसु झार्दै भनिन्।

सूर्यबहादुरको आँखा बर्सिन थाल्यो।

‘मैले सम्झिरहें… तर मनै फुस्स थियो। सहरमा सबै कुरा छ, तर तिमीहरूजस्तो साथ छैन।’

गाउँको त्यो साँझ विशेष थियो। चौतारोमा भान्साको धुवाँ, दालभातको वासन अनि बालकहरूको हाँसो मिसिएको। सूर्यबहादुरले चुलो छेउ बसेर भान्सामा ग्यास छैन भनेर दाउरा हाल्न सिके।

‘सहरमा त चुलो पनि टचमा बलेको थियो,’ उनले मुस्कुराउँदै भने, ‘तर यहाँ त यो आगोले नै मन तातिएको छ।’

राति, उनी आफ्नै बाल्यकालको कोठामा सुते। माथिको छाना बलेको टुकीको उज्यालोमा हल्लिन्थ्यो।

बाहिर बोक्से कुकुरको भूँक थियो- तर त्यो पनि आत्मीय लाग्थ्यो।