११ वर्षमा ९१ हजार दुर्घटना, २० हजारको ज्यान गयो

 काठमाडौं । नेपालको यातायात सुरक्षित छैन, हवाई होस् अथवा सडक । भौगोलिक जटिलता, प्राविधिक गडबडी र मानवीय त्रुटिले हवाई दुर्घटना हुँदा अमूल्य ज्यान गइरहेको छ । तर, हवाई दुर्घटना हुँदा कम्तीमा छानबिन समिति बन्छ । यद्यपि, त्यसको सिफारिस कार्यान्वयन हुँदैन । तर, सडक दुर्घटनामा त बिरलै छानबिन समिति बन्छन् र त्यसका प्रतिवेदन अलपत्र पर्छन् ।

नेपाल प्रहरीका पूर्वमहानिरीक्षक कुवेरसिंह रानाको नेतृत्वमा ११ असोज ०७३ मा एक समिति बनेको थियो । सरकारले यो समितिलाई पूर्वगृहमन्त्री माधव घिमिरेको दुर्घटनाको कारण पत्ता लगाउन, पृथ्वी राजमार्ग र मुग्लिन–नारायणगढ सडक क्षेत्रमा सुरक्षित सवारी आवागमन र देशभर दुर्घटना न्यूनीकरणका उपायको सुझाब ल्याउन कार्यादेश दिएको थियो । समितिले नौबिसे–मुग्लिन र मुग्लिन–नारायणगढ सडकमा सबैभन्दा बढी दुर्घटना हुने गरेको प्रतिवेदन बुझाएको थियो ।

०७१/७२ मा मात्रै यी सडकखण्डमा एक सय २८ दुर्घटना भएको र एक सय एकजनाको ज्यान गएको प्रतिवेदनको तथ्यांक छ । पूर्वगृहमन्त्री माधव घिमिरेको मुग्लिन–कुरिनटार खण्डमा दुर्घटनामा परी ज्यान गएको थियो । अहिले मुग्लिन–नारायणगढ सडक भने स्तरोन्नति भइसकेको छ ।

राना समितिले ०६८/६९ देखि मापसे गरेर सवारी चलाउनेविरुद्ध राष्ट्रव्यापी अभियान चलाएपछि दुर्घटनामा तुलनात्मक कमी आए पनि ०७१/७२–०७३/७४ मा दुर्घटना ९.५% ले वृद्धि भएको प्रतिवेदन तयार पारेको थियो । सवारीसाधनको संख्यामा वृद्धि र ग्रामीण सडक विस्तारले दुर्घटना बढेको ठहर गरेको थियो ।

समितिले चालक, पैदलयात्री र सवारीसाधनमा यात्रारत यात्रीमा सडक प्रयोगसम्बन्धी ऐन–नियमको जानकारीको अभाव, जानकारी भए पनि उल्लंघन गर्ने प्रवृत्तिका कारण दुर्घटना बढेको जनाएको छ ।

पछिल्ला ११ वर्षमा भएका सवारी दुर्घटनामा २० हजारभन्दा धेरैको ज्यान गएको छ । यो अवधिमा झन्डै एक लाख दुर्घटना भएका छन् । आर्थिक वर्ष ०६४/६५ देखि ०७४/७५ सम्म भएका ९१ हजार ८ सय ५७ सवारी दुर्घटनामा २० हजार १ सय ७७ व्यक्तिले ज्यान गुमाएका हुन् ।

११ वर्षमा भएका सवारी दुर्घटनाका तथ्यांकले प्रत्येक दिन औसत ५ व्यक्तिको ज्यान जाने गरेको देखाउँछ । औसतमा वर्षमा एक हजार आठ सयभन्दा धेरैको ज्यान जान्छ । यो संख्या प्राकृतिक विपद्बाट मृत्यु हुने संख्याभन्दा झन्डै दुईगुणा बढी हो । तथ्यांकअनुसार प्राकृतिक विपद्मा परी वर्षमा औसत नौ सयको ज्यान जाने गरेको छ ।

‘सडक दुर्घटना मानव निर्मित संयन्त्रबाट हुने हो । यसबाट ज्यान गुमाउनेको संख्या प्राकृतिक विपत्तिबाट ज्यान गुमाउनेको भन्दा धेरै देखिन्छ । यो दुःखद पक्ष हो,’ नेपाल प्रहरीका प्रवक्ता एसएसपी उत्तम सुवेदीले बताए ।

चालकको लापरबाहीले ९२ % दुर्घटना
पाँच वर्षको तथ्यांकअनुसार मुलुकभर भएकामध्ये ९२ प्रतिशत सवारी दुर्घटनामा चालकको लापरबाही देखिएको छ । ०७०/७१ देखि ०७४/७५ सम्मको अवधिमा भएका कुल ४६ हजार सात सय ९२ दुर्घटनामा ४३ हजार एक सय दुर्घटना चालकको लापरबाहीले भएका हुन् । यो कुल दुर्घटनाको ९२ दशमलव १२ प्रतिशत हो । मादक पदार्थ सेवन, तीव्र गति, ओभरटेकजस्ता चालकका गल्तीले यी दुर्घटना भएका हुन् ।

यस्तै, यात्रुको गल्तीले पनि केही दुर्घटना हुने गरेका छन् । यस्तो दुर्घटनाको दर ३% छ । यान्त्रिक गडबडीले ३%, ओभरलोडका कारण १% र अन्य कारणले १% दुर्घटना हुने गरेको तथ्यांकले देखाएको छ ।

दुर्घटनाका केही प्रमुख कारण
अदक्ष चालकका कारण धेरै दुर्घटना हुने गरेको छ । जब कि चालक अनुमतिपत्र (लाइसेन्स) वितरण भने सरकारअन्तर्गतकै यात्रायात व्यवस्था विभागले गर्ने गर्छ । आर्थिक अनियमितता गरेर चालकलाई लाइसेन्स थमाएका धेरै घटना सार्वजनिक पनि भएका छन् । यातायातका यस्ता कर्मचारीलाई अख्तियारको टोलीले ठाउँको ठाउँ समातेको पनि छ । चालक गाडी चलाउन असक्षम हुनु भनेको उसलाई लाइसेन्स दिने निकाय पनि असक्षम हुनु हो ।

प्रहरी प्रवक्ता एसएसपी उत्तम सुवेदी भन्छन्, ‘अधिकांश दुर्घटना चालकको लापरबाहीले हुने गरेको देखिन्छ । यसलाई नियन्त्रण गर्न नेपाल प्रहरीले केही नयाँ योजना कार्यान्वयनमा ल्याएको छ । सामुदायिक–साझेदारी प्रहरी अभियान यसैको एउटा पक्ष हो । अभियान चलेपछि दुर्घटना न्यूनीकरण हुनेमा हामी विश्वस्त छौँ ।’

सडक इन्जिनियरिङ पनि असफल
खराब सडकका कारण पनि दुर्घटना हुने गरेका छन् । सहरी क्षेत्र र राजमार्गमा हुने दुर्घटनामा सडक पनि कारक छन् । ‘सडककै कारण दुर्घटना हुनु भनेको सडक इन्जिनियरिङ नै फेल हुनु हो । यसमा पनि रिभ्यु आवश्यक छ,’ प्रहरी प्रवक्ता एसएसपी उत्तम सुवेदीले भने ।

विश्वमा वर्षमा साढे १२ लाखको मृत्यु
विश्व स्वास्थ्य संगठनको २०१५ को प्रतिवेदनअनुसार सडक दुर्घटनाका कारण संसारभर वर्षमा १२ लाख ५० हजार मानिसको मृत्यु हुन्छ । दैनिक करिब तीन हजार चार सय र प्रति २५ सेकेन्डमा एकको सडक दुर्घटनामा मृत्यु हुन्छ । मृत्यु हुने अधिकांश १५ देखि २९ वर्षका छन् ।

अधिकांश दुर्घटना चालकको लापरबाहीले
उत्तम सुवेदी 
प्रवक्ता, नेपाल प्रहरी

अधिकांश दुर्घटना चालकको लापरबाहीले हुने गरेको देखिन्छ । यसलाई नियन्त्रण गर्न नेपाल प्रहरीले केही नयाँ योजना कार्यान्वयनमा ल्याएको छ । सामुदायिक–साझेदारी प्रहरी अभियान यसैको एउटा पक्ष हो । अभियानपछि दुर्घटना न्यूनीकरण हुनेमा विश्वस्त छौँ । (नयाँपत्रिकाबाट)

 

३३ किलो सुन प्रकरणः एसएसपी खत्रीलाई थुनामै राख्न उच्च अदालतको आदेश

विराटनगर,५ माघ । उच्च अदालत विराटनगरले सुन तस्करी र सनम शाक्य हत्या अपराधमा पुर्पक्षका लागि जेल परेका निलम्बित एसएसपी श्यामबहादुर खत्री र एयरलाइन्स

मन्त्रीले आफ्नो सुविधा आफ्नै तोक्न पाउने....?

काठमाडौ,५ माघ । पहिलोपटक मन्त्रीले आफ्नो सुविधा आफ्नै मन्त्रालयबाट तोक्न पाउने भएका छन्। मन्त्रिपरिषद्का पछिल्लो निर्णयले मन्त्रीलाई इन्धन, गाडी

चिनीमा चलखेल

सरकारले दशैँको केही दिनअघि चिनी आयातको परिमाण नियन्त्रण गरेर नेपाली उद्योगीलाई भाउ बढाउन सजिलो बनाइदिएको थियो । आयात नियन्त्रण गर्दा सरकारले उखु

अझै रहस्यमै मानवशास्त्री विष्ट

काठमाडौँ, माघ ४ गते । नेपालको पहिलो मानवशास्त्री प्राध्यापक डोरबहादुर विष्ट अझै भेटिनु भएको छैन । ललितपुरको झरुवारासीमा १९८२ माघ ४ गते जन्मनु भएका